esg logo

Dalji tok izložbe prate predmeti vezani za naselja i kuće knjaževačkog kraja. Okolina Knjaževca, sa 86 naselja, nije gusto naseljena. Sela su se ranije nalazila daleko od puteva. Posle oslobođenja od Turaka počinje preseljavanje duž puteva i doline reka. U planinskim predelima, u Budžaku, preovlađuje razbijeni tip sela, dok su u Zaglavku i dolinama reka sela zbijenog tipa. Vremenom su ljudska staništa pretrpela velike promene. Današnje pastirske kolibe, nalik na burdelje (zemunice), ukazuju na izgled prvobitnih staništa, koja su, preko talpare, čatmare, pletare, stare i nove moravke, širom Srbije gradili vredni dunđeri iz Crvenja i Žlna i donosili u svoj zavičaj nove arhitektonske elemente. Unutrašnji raspored prostorija i pokućstva prilično je ujednačen, glavna prostorija je „kuća“ ili „iža“, sa ognjištem na sredini. Tu su i pepelište sa „crepnjama“, čiviluci i klinovi o koje se vešaju razni keramički sudovi, „trpeza“ ili „sofra“, kašike, zemljane posude, drvene panice itd. Kuća je podešena tako da se skladno komunicira sa sobama i ostalim odeljenjima. Ova zbirka obuhvata i predmete iz godišnje obredne tradicije; crkveni barjak iz 1893. godine, darohranilicu i putir, ručno rađenu keramiku, crepulju, sofru, drvenu kašiku, slavski kolač itd. Osim makete moravke iz Gornje Kamenice, u vitrinama se nalaze i makete ambara iz Belog Potoka, čatmare iz Zubetinca i Berčinovca, maketa tora za stoku i maketa vodenice pod slamom iz XIX veka. Kuće i naselja

U poslednjem delu postavke nalaze se predmeti korišćeni u narodnim običajima i verovanjima. Knjaževački kraj bogat je očuvanim običajima vezanim za životni ciklus pojedinca kroz religiozna verovanja i obrednu praksu koja prati rođenje, brak i smrt. Vrhovi planina i izvori reka oduvek su smatrani prirodnim svetilištima i staništima različitih božanstava i mitskih bića. Predmeti koji čine ovu zbirku su: nevestin venčić, licidersko srce, svadbarska buklija, ljuljka, koritance sa uskršnjim jajima, ritualni hlebovi, pribor za bajanje i Dobromir, patuljak iz plemena Hopa. Običaji

Znakovni jezik